2.0 Drops

Floating in the 2.0 world ~ connected by the web


Een reactie plaatsen

Copyright en plagiaat: wat mag wel! #hhs25

Op 8 en 9 november vierde De Haagse Hogeschool haar 25-jarig bestaan met Think. Tijdens dat kennisfestival konden medewerkers en gasten deelnemen aan lezingen, masterclasses en workshops over allerlei onderwerpen. Op beide dagen was er ruimte voor entertainment in de vorm van ballet, cabaret en muziek. En de H/Olive Award (beste docent van het jaar) werd uitgereikt.

Vanuit de bibliotheek werden er op de 2 dagen 2 masterclasses verzorgd:

Wat is nieuw in de (digitale) bibliotheek waarbij we onze twee nieuwe zoeksystemen demonstreerdensimultaan zoeken in databanken en Find it @ H/Library.

Copyright en plagiaatwat mag wel! waarin ik zelf de deelnemers meenam in de wereld van het auteursrecht binnen het onderwijs.

Copyright (auteursrecht)  is een van de bekendste intellectuele eigendomsrechten. Zowel jij – als docent – als jouw studenten, hebben dagelijks te maken met auteursrechtelijk beschermde werken: boeken, artikelen, presentaties, afbeeldingen, video’s, enzovoort. Plagiaat is het ongeoorloofd gebruik van auteursrechtelijk beschermde werken. In deze workshop leggen we uit hoe je geoorloofd gebruik maakt van auteursrechtelijk beschermde werken door middel van tips, tools en vuistregels. Kortom: wat mag wel!
En wat zijn de instrumenten om hergebruik van informatie te verantwoorden.

De deelnemers reageerden enthousiast op tips, tools en vuistregels de ik hun bood voor het gebruik van auteursrechtelijk beschermde werken, maar discussieerden ook verwoed mee over de  onmogelijkheden. Hieronder een reactie die ik via mail mocht ontvangen van één van de deelnemers:

Gedurende de lezing die mevrouw Liefsoens tijdens het festival gaf, loodste ze ons door deze onderwerpen heen door ons enerzijds de ingangen aan te geven naar bruikbare informatie over dit onderwerp, ook naar kopieerbare info en beeld- en geluidsbronnen en anderzijds piketpalen te slaan met gevarendriehoeken erop om de valkuilen aan te geven.

Piketpalen met gevarendriehoeken… een treffende beschrijving, die moet ik erin houden! Bedankt!

Omdat ik zelf aan de slag moest heb ik minder van de rest van het festival meegekregen dan ik wilde. Zo heb ik de twee keynote sprekers, Socioloog Frank Furedi en Sterrenkundige Vincent Icke gemist (hun lezingen zijn wel terug te zien op de festivalsite) en één van mijn lievelingsauteurs.

[tweet https://twitter.com/LeenLief/status/271613437812019200%5D

Maar ik heb wel een leuke lezing gevolgd rond het fenomeen ideeën aan de hand van sprekers van TED.com.

[tweet https://twitter.com/LeenLief/status/266491606809600002%5D

En genoten van de prachtige showRomeo en Julia‘ van het Scapino Ballet Rotterdam:

Afb006

En natuurlijk leuk dat het verjaardagsfeest van de HHs samenviel met mijn eigen verjaardag :)!

[tweet https://twitter.com/LeenLief/status/266953849087090689%5D


3 reacties

Maak informatie zo vrij mogelijk, en maak bibliotheken zo open mogelijk!

De ‘vrijheid van internet’ en ‘intellectuele eigendomsrechten’, het lijkt alsof deze fundamenten maar niet met elkaar kunnen stroken.

Digitale content is zo eenvoudig te kopiëren, te vermenigvuldigen en te verspreiden dat piraterij wel heel erg eenvoudig wordt. [...] Amerikaanse wetsvoorstellen PIPA en SOPA, de Research Works Act en het wereldwijde ACTA-handelsverdrag moeten ervoor zorgen dat de wereldwijde fysieke en digitale piraterij verregaand kan worden teruggedrongen. Maar aan de andere kant komen burgerrechten als vrijheid van expressie en bescherming van privacy in gevaar. OpenBibliotheken: een manifest

Kan dat wat door internet in gang is gezet wel afgeremd worden door deze initiatieven van auteursrechthebbende-organisaties? Moeten we ons nog vastklampen aan oude auteursrecht-principes die wel nut hadden in het pre-internet tijdperk? Of moeten we het begrip ‘intellectuele eigendomsrecht’ helemaal opnieuw uitvinden in dit digitale tijdperk?

Wat ik persoonlijk toejuich zijn initiatieven zoals Creative Commons, artiesten die internet omarmen, of dichter bij huis: de HBO Kennisbank als ‘open content’ platform.

En in deze blogpost wil ik dan ook mijn digitaal applaus laten horen aan OpenBibliotheken.nl, afgelopen week officieel gelanceerd.

De vrijheid van het internet staat onder druk en het (her)gebruiken van auteursrechtelijk beschermd materiaal wordt de consument steeds lastiger gemaakt. Daarnaast wordt ook aan het publieke domein getornd, bijvoorbeeld met verlenging van de termijn van naburige rechten op geluidsdragers met 20 jaar. Deze ontwikkelingen stellen openbare bibliotheken voor een dilemma. Willigen zij de eisen van de uitgevers in en wordt gekozen voor een gereguleerd web, of staan zij pal voor netneutraliteit en daarmee voor vrije toegang tot informatie? OpenBibliotheken.nl wil op kleine schaal een voorbeeld stellen en laten zien hoe die vrije toegang eruit ziet.

Op de site, een onafhankelijk initiatief van informatieprofessionals Jeroen de Boer en Edwin Mijnsbergen, kun je zoeken naar boeken, muziek, films en andere media, uit open bronnen die in de reguliere catalogi van openbare bibliotheken vaak niet worden ontsloten.

Meer lezen over dit initiatief:

De Boer en Mijnsbergen schreven eerder een open brief aan de Vereniging van Openbare Bibliotheken over dit onderwerp en startten een petitie Openbare bibliotheken en internetvrijheid die al door 182 mensen werd ondertekend.

Ze roepen iedere informatieprofessional in het publieke belang van open en vrije informatie ook op

  • zich beroepsmatig in te spannen voor de vrije uitwisseling van informatie in de ruimste zin van het woord (content);
  • principes van open access, creative commons, open linked data en netneutraliteit in werk en vrije tijd zoveel mogelijk te bevorderen;
  • gebruikers van hun diensten bij te staan in het zoeken naar en verkrijgen van informatie, daarbij waar mogelijk open vormen te gebruiken, en kennis daarover aan gebruikers over te dragen;
  • op de hoogte te zijn van initiatieven van koepelorganisaties zoals de wereldbibliotheekfederatie IFLA en hieraan actief bij te dragen (zie http://www.ifla.org/en/copyright-tlib en http://www.ifla.org/en/node/5870);
  • zo nodig georganiseerde acties te initiëren dan wel ondersteunen wanneer de vrijheid van informatievergaring, -verspreiding en meningsuiting in het geding zijn, en daarvoor gebruikers te mobiliseren.

Mijn inzet hebben ze!


1 reactie

#idmdhconf12 Het kan! Maar mag het ook?

In 2010 volgde ik het jaarlijkse congres van IDM Den Haag vanuit mijn luie stoel thuis, niet wetende dat ik het twee jaar later IRL zou meemaken als medewerker van de Haagse Hogeschool, maar vorige week vrijdag was dat dus wel het geval. Dit jaar was het thema ‘de ethische en juridische aspecten van de informatievoorziening‘ en de titel van het congres werd afgeleid van het boek ‘Dat kan niet en dat mag niet‘ van Jos van Dijk. Als afscheidnemende docent van IDM Den Haag was hij één van de sprekers.

Is er dan geen privé meer?

Maar de eerste presentatie was van Marcel Becker – universitair docent Radboud Universiteit Nijmegen, Faculteit der Letteren – die gepassioneerd sprak over zijn vak informatie-ethiek. Hij begon met te vertellen dat we algemeen geldende normen kennen in onze samenleving zoals niet liegen en respect voor elkaar tonen, maar dat die normen door iedere beroepsgroep anders worden ingevuld en we zo dus komen tot specifiek voor een beroepsgroep geldende normen (een beroepscode).

Daarna ging hij over op het filosofisch begrip ‘informatisering van ons wereldbeeld’ – macht, wetenschap en producten worden tegenwoordig in termen van informatie beschreven. Dit heeft tot gevolg dat er een cirkelbeweging ontstaat: in de ethiek willen we de ontwikkelingen beoordelen… die onze oordelen beïnvloeden. Als voorbeeld schetste hij zijn eigen huiskamer: met zijn allen gezellig op de bank (= intiem), zoonlief msn’t wat er gebeurt (=niet intiem), maar vader mag niet lezen wat zijn zoon schrijft aan zijn vrienden (= intiem). Begrippen als intimiteit, intellectueel eigendom, privacy en vriendschap krijgen dus een andere betekenis onder invloed van de veranderende informatiewereld.

Naast dat we de vraag over goed & kwaad anders invullen, moeten we door deze verandering ook nieuwe vaardigheden aanleren: we moeten ons instellen op nieuwe situaties zoals het veranderend onderscheid tussen publiek en privé, dat was ooit een fysiek onderscheid (binnen versus buiten de muren), maar nu verricht je in een private omgeving (thuis op de bank achter de pc) een publieke handeling (forum/mail). Dwingt ons dat niet tot geremdheid? Is er dan geen privé meer? Tegenwoordig is transparant de norm (met de overheid als aanstoker) en wek je juist achterdocht met je afgesloten facebook pagina.

Becker kwam tenslotte uit bij het begrip ‘The Filter Bubble‘ van Eli Pariser (zie de TEDtalk hieronder, een aanrader) en het point to point model van Bart Jacobs. Dit model waarin informatie op maat wordt aangeleverd is effectiever dan het voorheen heersende broadcast model, maar het zorgt ook dat iedereen op informatie-eilandjes belandt. Dat dit niet zo goed is voor de maatschappij – het leidt tot individualisering en het verdwijnen van publieke ruimte – zijn meer mensen met Becker eens en wordt tot uiting gebracht in de reacties op het nieuwe privacybeleid van Google.

Ubuntu

Door vanuit een sociologische invalshoek te kijken wat de beroepsethiek bijdraagt aan de praktijk nam Jos van Dijk ons mee op een reis die ons via ‘de moraal op zee‘, Ubuntu (een mens is een mens door andere mensen – je bent deel van een groter geheel), The Golden Rule (Wat gij niet wilt dat u geschiedt, doe dat ook een ander niet),  de filosofie van The Commons bracht bij zijn eindoordeel over onze verantwoordelijkheid als informatie professional.

Want in het artikel ‘Verantwoordelijkheid over persoonsgegevens vereist privacybeleid : anonimiteit van bibliotheekgebruikers onderzocht’ (InformatieProfessional (3) 2008, p. 22-25) schetsten Marian Koren en Tessie Schepman nog een verontrustend beeld over hoe bibliotheken omgaan met de privacy van hun gebruikers. Is dat nu anders vraagt Van Dijk zich af. Het antwoord krijgt hij door die enkele vinger (er waren tegen de 100 aanwezigen) die omhoog gaat in het publiek als reactie op zijn vraag: ‘Weten jullie het privacybeleid te vinden van jullie organisatie?’

De principes achter ‘de moraal op zee’, gemeenschapszin en wederkerigheid vormen de achtergrond van ethische normen. Maar de Amerikaanse presidentskandidaat Ron Paul, die deze waarden gebruikt in zijn campagne, wordt niet echt serieus genomen. En ondanks de groeiende Commons beweging zijn er genoeg voorbeelden van onverantwoordelijke organisaties die bij hun ontwerpplannen niet nagedacht hebben over de privacy gevolgen, Google is met Streetview er daar één van. Bibliotheken nemen wel degelijk hun verantwoordelijkheid wat betreft de privacy van onze gebruikers getuigt de USA patriot act warning, maar houden we ook rekening met die privacy bij het ontwikkelen van informatiesystemen en -diensten? De Nederlandse werknemer verliest dagelijks 8% van zijn werktijd aan slecht functionerende ICT en gebrekkige digitale vaardigheden. Van Dijk stelt ons informatie professionals verantwoordelijk voor die gebrekkige digitale vaardigheden. We moeten dus meer nadenken over wat mensen doen met de techniek die we ontwikkelen, over the ethics of technological risks. De handvatten daarvoor zijn:

  • Integriteit = doing the right thing when no one is watching… maar iedereen zal het waarderen en het levert je winst op omdat je dan meer vertrouwen kunt genieten
  • Onpartijdigheid = respect hebben voor de autonomie van de informatiegebruiker
  • Serendipiteit = factor voor creativiteit en innovatie
  • Beroepscode/privacybeleid = dynamisch en gezamenlijk ontwikkeld/uitgesproken

Een kwestie van afwegen van belangen…

Als laatste spreker ging Mark Jansen van Dirkzwager advocaten in op de juridische aspecten van de informatievoorziening. Hij begon met een inleiding op het auteursrecht en het databankenrecht.

Ondanks dat dat voor mij absoluut geen nieuwe thema’s waren, kon Jansen mij wel prikkelen door zijn voorbeelden uit de praktijk. Hij gaf aan dat ondanks dat iedereen makkelijker denkt over informatiegebruik, de wet nog steeds heel streng is. En dat lobbywerk en verstrengelende belangen achter het feit zit dat er nog niets verandert is aan het principe dat het downloaden van illegaal geüploade muziek onder de uitzondering privékopie valt. Dat de Autotrack en Gaspedaal procedure al jaren loopt omdat de term ‘substantiële investering‘ bewust vaag wordt gehouden in de wet. Het gaat namelijk telkens om het afwegen van belangen door de rechter.

Tenslotte ging Jansen in op het begrip privacy. Hij vroeg zich daarbij af of het taggen van anderen op een sociaal netwerk onder ‘een persoonlijk doel’ valt. De Wet bescherming persoonsgegevens is namelijk niet van toepassing op verwerking van persoonsgegevens “ten behoeve van activiteiten met uitsluitend persoonlijke of huishoudelijke doeleinden”. Wil je zelf zeker weten dat je de privacy van een ander niet schendt, doe dan de privacycheck, maar Jansen waarschuwt: er zijn er niet veel die de check doorstaan. Jansen kon ons ook nog vertellen dat er een herziening van het privacyrecht in aankomst is en dat het nieuwe privacybeleid van Google wel degelijk juridisch onder de loep wordt genomen.


1 reactie

Caution: ‘plagiaat’ in progress!

De laatste tijd heeft auteursrechten mijn aandacht gekregen. Sinds eind vorig jaar maak ik deel uit van de SURF club Auteursrechten Informatiepunten HBO. Hoe we dat ‘informatiepunt’ concreet gaan inrichten op De Haagse Hogeschool moet ik de komende maanden nog gaan uitwerken, maar de eerste wapenfeiten hebben al plaats gevonden. Zo heb ik in december samen met een collega de volgende presentatie over plagiaat gegeven aan een groep docenten.

Voor de presentatie heb ik gebruik gemaakt van het rapport: ‘Geoorloofd hergebruik; De juridische aspecten van plagiaat in het hoger onderwijs en Leefregels voor geoorloofd hergebruik van materiaal’ van SURF en het filmpje ‘Wanneer pleeg ik plagiaat‘ van de Open Universiteit.

Begin januari heb ik om mijn kennis over auteursrechten op te frissen de cursus ‘Auteursrecht voor onderwijsmediatheken en wetenschappelijke bibliotheken‘ van de GO opleidingen gevolgd.

En niet veel later kwam ik een berichtje tegen op ScienceGuide over de top 10 plagiaatplekken.

Soms gebruiken studenten ongeoorloofd het werk van anderen als zij iets publiceren. Welke bronnen gebruiken ze daarvoor het meest? iParadigms, marktleider in de markt van anti-plagiaat software, keek tussen juni 2010 en juni 2011 naar 33,5 miljoen papers en geeft antwoord op deze vraag.

De analyse van de papers toont aan dat Wikipedia de nummer 1 bron is waarmee universitaire studenten plagiaat plegen. 10,74% van alle gevallen van plagiaat kan worden toegeschreven aan deze open source encyclopedie site.

Top 10 plagiaatbronnen

  1. Wikipedia: 10,74%
  2. Yahoo! Answers: 3,90%
  3. SlideShare: 3,87%
  4. Answers.com: 3,57%
  5. Oppapers.com: 3,11%
  6. Coursehero: 3,01%
  7. Scribd: 2,95%
  8. Justanswer.com: 1,60%
  9. eNotes: 1,58%
  10. Amazon: 1,21%

Wanneer de bronnen worden verdeeld in categorieën blijken echter sociale netwerken en content-sharing sites als Facebook, MySpaces, Scribd en Slideshare de meest gebruikte categorie van bronnen te zijn bij plagiaatgevallen.

Tenslotte bevat het rapport 3 stappen die docenten kunnen doorlopen om plagiaat te voorkomen bij hun studenten:

  1. Maak opdrachten plagiaat-proof door een onderwerp te kiezen dat een geïndividualiseerde aanpak vereist en betrekking heeft op persoonlijke ervaring of actuele gebeurtenissen. Plagiaat plegen is daarnaast moeilijker wanneer studenten verplicht zijn om hun werk in verschillende stadia van het schrijfproces in te dienen: concepten, herziende versies en reflecties.
  2. Geef studenten instructies over de regels rond plagiaat en hoe ze werk van anderen geoorloofd kunnen gebruiken door middel van citeren.
  3. Controleer op een formele manier en geef studenten inzicht in de beoordeling van hun werk.

Dit berichtje heeft ook een plek gekregen op onze bibliotheekwebsite. En komende week gaat de club Auteursrechten Informatiepunten HBO weer de koppen bijeensteken bij SURF. Wordt dus vervolgd…